فرمان داد كه حصار عظيمى در اطراف آن بنا كنند . « 1 » جرجان بعد از اسلام در زمان عثمان خليفهء سوم فتح شد و فاتح آن سعيد بن عاص بود . گويا حسنين در اين جنگ شركت كرده‌اند . حاكم جرجان با دويست الى سيصد هزار درهم با سعيد صلح كرد . حكومت جرجان بعد از سعيد به يزيد بن المهلّب بن ابى صفره منتقل شد و ياقوت اولين بناى آن را بعد از اسلام به يزيد نسبت مىدهد . « 2 » قول بلاذرى است كه تركان در زمان حكومت يزيد به جرجان حمله كردند ، ولى شكست خوردند . امير ايشان به نام صول براى حفظ جان خود و سيصد تن از خويشاوندانش و نيز براى حفظ اموال خويش ، با يزيد صلح كرد . قول ابن هشام كلبى است ، زمانى كه يزيد در طبرستان بود و شنيد مردم جرجان حاكم او را به قتل رسانده‌اند ، سپاهى به فرماندهى جهم بن زحر به جرجان فرستاد . اين سردار مردم را حتى در خانه‌هايشان قتل عام كرد و اجساد آنان را به صليب كشيد ، كودكان را به بردگى گرفت و جزيه و خراج بسيار بر ايشان وضع كرد . « 3 » قول مدائنى است كه يزيد به وسيلهء يكى از مسلمانان ، قلعهء جرجان را گشود و فرزند خود مخلّد را حاكم آنجا نمود . مخلّد نامه‌اى به يزيد نوشت و پدر را از تملّك بيست و پنج ميليون در هم مطّلع ساخت . چون عمر بن عبد العزيز خليفهء اموى از نامه مطّلع شد ، يزيد را به زندان انداخت . « 4 » در زمان عباسيان ، خاندان علويان در اين منطقه به تأسيس حكومت شيعى پرداختند ، و بعد از حملهء مغول هم در اواخر سلسلهء ايلخانان مدتى سربداران بر جرجان حكومت كردند . ياقوت حموى مىنويسد كه علما ، ادبا ، فقها و محدّثان بسيار از سرزمين جرجان

--> ( 1 ) . همان ، ص 159 . ( 2 ) . فتوح البلدان ، ص 468 . ( 3 ) . همان ، ص 470 . ( 4 ) . همان ، ص 472 .